9 B Nedir? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir Bakış
Son zamanlarda sosyal medya, sohbetler ve haberlerde sıkça karşılaştığım bir kavram var: “9 B nedir?” Bu terim, birçoğumuz için ilk başta sadece bir kısaltma gibi görünebilir. Ancak daha derinlemesine düşündüğümüzde, aslında bu üç harf, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet gibi önemli konuları sorgulayan bir meseleye işaret ediyor. 9 B’nin ne anlama geldiğini, bu terimin toplumsal yaşamda nasıl yankı bulduğunu ve nasıl farklı grupların bu olgudan etkilendiğini kendi deneyimlerimle anlamaya çalışacağım.
9 B Nedir? Bir Toplumsal Cinsiyet Perspektifi
“9 B nedir?” sorusunun toplumsal cinsiyetle bağlantısını anlamak için, sokakta gözlemlediğim bir sahneye odaklanalım. Bir sabah, İstanbul’un kalabalık bir caddesinde yürürken, birkaç genci tartışırken duyuyorum. Birisi, diğerine “Sen de 9 B’sin işte, yapacak bir şey yok” diyor. Burada, “9 B” terimi, birine yönelik aşağılama amacıyla kullanılıyor. Şehirdeki en yoğun caddelerden birinde, 9 B kelimesi, toplumsal cinsiyetle ilgili bir klişe oluşturuyor.
Ancak bu klişeyi biraz daha geniş bir açıdan ele alırsak, toplumda kadınların ve erkeklerin rollerine dair algıları sorgulayan bir kavramla karşılaşıyoruz. Toplumda kadınların ve erkeklerin üzerinde kurulan bu baskı, bazen bir kişinin davranışlarını ve tercihlerini sınırlar. Yani 9 B, bir anlamda belirli bir kimlikten, belki de hayatta kabul edilen normlardan sapmayı, bireyi “toplumun kabul etmediği” bir yere koymayı ifade edebilir.
Çeşitlilik ve 9 B: Farklı Kimlikler Üzerinden Bir Okuma
Çeşitliliğin, yalnızca cinsiyetle ilgili değil, aynı zamanda ırk, etnik köken, kültür, cinsel yönelim ve daha birçok faktörle şekillendiği bir dünyada, “9 B nedir?” sorusu, her bireyi farklı bir şekilde etkileyebiliyor. Bir gün ofisten çıkarken, yol üstünde bir grup insanı konuşurken duyuyorum: “Sadece 9 B olanları değil, tüm çeşitliliği kutlamak gerek.” Gerçekten de, bizler farklılıklarımızla birlikte varız ve bu çeşitliliği kutlamak, aslında toplumsal adaletin ilk adımlarından biri. Ancak bu adımlar, ne yazık ki hepimiz için aynı hızda atılmıyor.
Toplumun büyük bir kısmı için 9 B, normlara uymayan, “farklı” bir kimlik olarak algılanabilir. Fakat bu durum, kişisel özgürlüklerin ve çeşitliliğin kutlanması gerektiği gerçeğiyle çelişiyor. Her bireyin, kendine ait bir kimlik inşa etme hakkı vardır. 9 B, belki de bu kimliklerin dayatmalarla sınırlanmasını engellemeye çalışan bir kavram olabilir. Ama sokakta karşılaştığımız her “farklı” insana baktığımızda, çoğumuz hala normlara uygun davranışlar sergilemek zorunda hissediyoruz. Oysa çeşitliliği kutlamak, toplumun ortak değerlerinden biri olmalı.
Sosyal Adalet ve 9 B: Bir Ayrımcılığa Karşı Mücadele
Sosyal adaletin, eşitlikçi bir toplum yaratmada temel bir unsur olduğu aşikâr. Ancak 9 B teriminin toplumda nasıl bir etki yarattığını düşündüğümüzde, ayrımcılığın hala ne kadar derin olduğunu gözlemliyoruz. Geçenlerde bir arkadaşım, LGBT+ bireylerle ilgili yaşadığı bir olayı anlatıyordu: “Bir gün, otobüste yanımda oturan kişi ‘Aman, bir de 9 B olmasın da’ dedi, içim cız etti.” Böyle anlar, bize ne kadar derin bir toplumsal yara olduğunu gösteriyor. Bu tür ayrımcı bakış açıları, sadece bir kişiyi değil, tüm toplumu etkiliyor. Sosyal adaletin gerekliliği, her bireyin eşit haklara sahip olduğu, kimliklerinden bağımsız olarak kendilerini özgürce ifade edebilecekleri bir dünya inşa etmekle sağlanabilir.
Bu noktada, 9 B’nin sadece bireysel bir hakaret veya yukarıdan aşağıya bir bakış açısı değil, aynı zamanda toplumsal bir eşitsizliğin yansıması olduğunu kabul etmemiz gerekiyor. 9 B, sadece bir etiket değil, bir dışlanmışlık hissi yaratıyor. O yüzden, bu terimin bizde yarattığı etkiyi sorgulamak, sosyal adaletin gerekliliği için önemli bir adımdır.
Toplumsal Cinsiyet Eşitliği ve 9 B: Yeni Bir Perspektif
Toplumsal cinsiyet eşitliği, bugün hâlâ ulaşmamız gereken önemli bir hedef. Bir gün işyerimde, kadın bir arkadaşım bana “Kadın olarak iş yerinde 9 B’lik bir yerim yok” dediğinde, onunla biraz daha konuştum. Bu söylemde, sadece kadın olmak değil, aynı zamanda cinsiyet eşitsizliğine karşı duruşun da bir parçasıydı. Kadınların işyerlerinde yaşadıkları zorluklar, genellikle görünmeyen bir ayrımcılıkla şekilleniyor. 9 B’nin, bu tür eşitsizliklerin göstergesi olduğu söylenebilir. İş dünyasında, siyasette, ailede veya sokakta 9 B, bir kadın ya da başka bir grubu daha fazla dışlama ve daha az fırsat verme anlamına gelebilir.
Toplumsal cinsiyet eşitliği açısından, 9 B’nin bir etiket olmanın ötesinde, sosyal yapıyı yeniden şekillendirmek için bir fırsat olması gerektiğini düşünüyorum. Kadın, erkek, LGBT+ birey, etnik köken fark etmeksizin, herkesin eşit fırsatlara sahip olduğu bir toplum yaratmak, işte bu, 9 B kavramını dönüştürebilecek bir yaklaşım olabilir.
Sonuç: 9 B’yi Sorgulamak, Eşitlikçi Bir Toplum İçin Adım Atmaktır
“9 B nedir?” sorusunu sadece bir etiket olarak değil, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet perspektifinden sorgulamak, bizim daha eşitlikçi bir toplum yaratmamıza yardımcı olabilir. Bu terim, bazen küçümseme amacı taşırken bazen de toplumsal eşitsizliği ortaya koyuyor. Fakat, 9 B’yi sadece bir kavram olarak değil, bizlerin bu dünyada kendimizi ifade etme biçimimiz, kimliklerimiz, toplumda yer edinme mücadelemiz olarak görmeliyiz. Bu kavramın anlamını sorgulamak, aslında her birimizin toplumsal yapıya katkı sağlama fırsatıdır. Çünkü ancak böyle, daha adil ve eşit bir toplum inşa edebiliriz.