Hakaret Davasında Ne Kadar Ceza Verilir?
Bir gün bir arkadaşım “Seninle ciddi bir konuşmamız var” diye başlayıp, “Hadi, seninle mahkemeye gidelim, hakaret davası açacağım!” dedi. Ben de tam anlamadım, ne alaka diye düşünürken birden aklıma geldi: “Benim bu kadar yeteneğim yok!” Neyse ki bu, sadece kötü bir şakaydı. Ama durun, ciddi bir şekilde düşünüyorum… Hakaret davasında gerçekten ne kadar ceza verilir? Bu sorunun cevabını bir şekilde bulmamız gerek, çünkü aslında bazen dilin kemiği olmuyor. Ya da biraz fazla çene olabilir.
Hakaret Davası: Bizim Toplumda Durum Ne?
Önce biraz genel bir çerçeve çizeyim. Hakaret davası, Türk Ceza Kanunu’na göre, insanlara onurlarına zarar verecek şekilde sözlü ya da yazılı hakaretlerde bulunmak suç sayılır. Yani, arkadaş grubunuzda “Seninle dalga geçiyorum, ha-ha” demekle, birinin annesine ya da babasına “tuhaf” şeyler söylemek arasında ince bir çizgi var. Hani biz hep diyoruz ya, “Sadece şaka yapıyordum!” diye, işte şaka yaparken ölçüyü kaçırdığınızda, işin rengi değişebiliyor.
Hakaretin cezası aslında çok da ağır değil. Hani öyle bir dakika, kimseyi hapishaneye falan atmasalar da, sonuçları ağır olabiliyor. 1 yıl ile 2 yıl arasında hapis cezası ya da para cezası ile sonuçlanabiliyor. İyi haber şu: Duruşmada hakaret edeni cezalandıran mahkeme, “Bu ne biçim şaka?!” demeyip, belki de “Senin dilin ne kadar uzun!” deyip gülümsese de, sonrasında ciddi bir ceza vermeyi ihmal etmiyor. Ama bu işin sonunda “ne kadar ciddi” olacağınız da önemli. Eğer birini gerçekten aşağılayıcı bir şekilde hakaret ederseniz, ceza biraz daha ağırlaşabiliyor.
“Bu Bir Şaka Değil, Gerçekten Cezalandırılabilir miyim?”
Şimdi, düşünün ki bir akşam yemeğinde arkadaş grubunuzla oturuyorsunuz. Evet, o an aklınızda sadece birkaç espri yapıp, gülüp geçmek var. Fakat bir anda o esprinin birinin canını sıkması ve “hakaret” olarak nitelendirilmesi ihtimali ortaya çıkıyor. Hadi, bunu biraz daha dramatikleştirelim:
Ben: “Baksana, şu tipine, bayağı korkutucu olmuşsun!”
Arkadaşım: “Sana ne oluyor ya, bu ciddi hakaret!”
Neyse ki arkadaşım çok sinirlenmedi de, bu sefer “hakaret davası” kısmı espri olarak kaldı. Ama bazen öyle olmuyor, değil mi? Özellikle sosyal medya kültüründe, bu tip sözler hızla yayılabiliyor. İşte bu noktada devreye giren “hakaret davasında ne kadar ceza verilir?” sorusu, gerçekten düşündürücü. Yani, bir tweet atıp oradan biriyle tartıştıktan sonra, dava açılabilir mi? Evet, açılabilir. Geri dönüşü zor olabilir.
O An “Hakaret” Olan Şey Gerçekten Hakaret mi?
Şimdi düşünelim. Bir arkadaşınıza, “Kalk, çok tembelsin, hayatında hiç bir şey başaramazsın!” dediniz. Sonra siz, o akşam sinirle eve giderken, birden sosyal medya üzerinde bir “hakaret davası” haberini gördünüz. Evet, bu da olabiliyor. Çünkü bazen o espri gerçekten de kişiye hitap ediyor. “Ama şaka yapıyordum!” dediğinizde, karşı taraf “Bunu nasıl anlamış olabilir ki?” diye düşündüğünde, durum biraz daha karmaşık hale geliyor.
Ben: “Ama dostum, biz buna espri diyoruz!”
Arkadaşım: “Senin esprilerin çok ağır, mahkemeye giderim!”
İşte tam burada “Hakaret davasında ne kadar ceza verilir?” sorusuna yanıt aramaya başlıyoruz. Hukuki açıdan bakıldığında, hakaret edilen kişi daha ağır suçlara maruz kaldığını hissediyorsa ve bu durum karşılıklı olarak kanıtlanabiliyorsa, ceza bir hayli artabilir.
Sonuçta Hakaret Davasında Ne Kadar Ceza Verilir?
Aslında burada cevap tek bir cümleyle bitmiyor. Hakaret davası, bir bakıma sizin gerçekten ne kadar kötü niyetle söylemlerde bulunduğunuzla alakalı. Yani, sadece bir kelime ya da kısa bir cümleyle, biriyle arasındaki bağları koparmak ne kadar suçsa, o kadar da ciddiye alınmalıdır. Fakat, eğer gerçekten şaka yapıyorsanız ve karşı taraf buna espri olarak yaklaşmazsa, biraz ağır sonuçlar doğurabilir.
Ben: “Emin ol, sadece şaka yapıyordum, yani her zaman bu kadar ciddiye almanın bir manası yok, değil mi?”
Arkadaşım: “Bunu kanıtlamak için mahkemeye gitmelisin!”
Daha fazla can sıkıcı bir durumda kalmamak adına, şaka yaparken, “hakaret” olarak nitelendirilebilecek bir kelime seçmektense, biraz daha dikkatli olmakta fayda var. Yani, hakaret davalarında ceza verilen kısmı genellikle 1 yıl ile 2 yıl arasında değişiyor; ancak, her durumda hakaretin derecesi ve kişinin niyeti çok önemli. Fakat unutmayın, bazen en iyi şaka bile yanlış anlaşılabilir.
Sonuç olarak, dilin kemiği yok ama dili kullanırken bir an düşünmek, mahkemeye gitmeden önce sağduyulu olmak, kimseye zarar vermemek her zaman daha iyi. Hakaret davası açılmadan önce, belki de birkaç kez daha düşünmeli, “Acaba bu şaka beni nereye götürür?” diye sorgulamalıyız.
Yani, bu kadar düşünceli olmasam da, bu konuda da biraz dikkatli olalım!